ทำความรู้จักกับภาษาศาสตร์ คืออะไร เรียนอะไร ใช่เราหรือเปล่า

ภาษาศาสตร์คืออะไร

ภาษาศาสตร์คืออะไร คือแกรมมาร์ การอ่าน การผันคำรึเปล่า?

คำตอบคือ ไม่ใช่ (ซะทีเดียว) ภาษาศาสตร์ไม่ใช่แค่การเรียนภาษาใดภาษาหนึ่งเหมือนกับที่เราเรียนภาษาแล้วเรียนรู้ว่ามันอ่านแบบนี้แล้วจบ แต่ภาษาศาสตร์เป็นศาสตร์ที่ตั้งคำถามว่าทำไม ทำไมเราถึงอ่านแบบนี้ หรือทำไมภาษาบางภาษาถึงมีความคล้ายคลึงกัน แม้แต่การศึกษาเกี่ยวกับภาษาที่ใช้ในคอมพิวเตอร์ก็นับเป็นภาษาศาสตร์เช่นเดียวกัน! พูดง่ายๆ ก็คือภาษาศาสตร์ไม่ได้เน้นไปที่การเรียนทางทักษะแบบที่เราเคยเรียนภาษาไทย ภาษาอังกฤษ แต่เรียนเพื่อให้เข้าใจระบบของภาษามากกว่า เช่น ความคล้ายคลึงกันของศัพท์บางศัพท์ในภาษาที่มีตระกูลเดียวกัน

โดยภาษาศาสตร์แบ่งออกได้เป็นสองแบบกว้างๆ คือ ภาษาศาสตร์ทั่วไป (General linguistics) ที่เรียนเกี่ยวกับระบบ พัฒนาการต่างๆ และ ภาษาศาสตร์ประยุกต์ (Applied linguistics) ที่มีศาสตร์อื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่นภาษาคอมพิวเตอร์หรือปัญญาประดิษฐ์ที่พูดไปข้างบน

การเรียนภาษาศาสตร์

การเรียนภาษาศาสตร์โดยรวมอาจจะถูกใช้หมายถึงกว้างๆ อย่างเช่นบางสถาบันก็นับการแปลและล่ามรวมในภาษาศาสตร์ด้วย แต่วันนี้เราจะมาแนะนำเรื่องการเรียนภาษาศาสตร์โดยตรงกัน

สำหรับผู้ที่เรียนภาษาศาสตร์นั้นจะได้เรียนเกี่ยวกับภาษาลึกซึ้งเลยทีเดียว ถ้าเป็นคนที่ชอบทำวิจัย ตั้งคำถามทำไมกับภาษาและบริบทต่างๆ ในสังคมก็จะชื่นชอบการเรียนภาษาศาสตร์ ศาสตร์นี้จะเรียนเกี่ยวกับการวิเคราะห์ภาษาด้านเสียงและไวยากรณ์โดยใช้ทฤษฎีทางภาษาศาสตร์ทำให้เข้าใจเกี่ยวกับความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรมในพื้นที่ที่สนใจ เช่นถ้าเรียนภาษาศาสตร์ที่ประเทศไทยก็จะได้ประยุกต์ใช้กับความแตกต่างทางภาษาในแต่ละพื้นที่ของประเทศไทย

ยกตัวอย่างถ้าเรียนเกี่ยวกับการพูด ก็จะไม่ได้เรียนแค่คำนี้ออกเสียงแบบนี้ แต่จะศึกษาไปถึงหลักการในการศึกษาเสียงพูดในแง่ของกระบวนการผลิตเสียง ลักษณะทางธรรมชาติของเสียง อวัยวะในการรับเสียงและการรับเสียง และคลื่นเสียง รวมทั้งวิธีการในการวิเคราะห์ระบบเสียงในภาษา

เรียนภาษาศาสตร์

เรียนภาษาศาสตร์ในประเทศไทย

ตัวอย่างในประเทศมี 2 ที่คือหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาศาสตร์) มหาวิทยาลัยมหิดล โดยสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย และอีกที่คือ ภาควิชาภาษาศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ทั้งสองที่นี้เป็นเพียงตัวอย่างเท่านั้น จริงๆ มีสถาบันอื่นในประเทศที่สอนสาขานี้

เรียนภาษาศาสตร์ในต่างประเทศ

Swansea University

มหาวิทยาลัยนี้ตั้งอยู่ที่สหราชอาณาจักร มีหลักสูตรหลากหลายไม่ว่าจะเป็นภาษาศาสตร์ประยุกต์แบบปกติ (เต็มเวลา 2 ปี) และแบบที่มีการทำวิจัย (เต็มเวลา 1 ปี) ด้วย

San Jose State University

สำหรับใครที่อยากเรียนภาษาศาสตร์ที่ประเทศสหรัฐอเมริกาก็พลาดไม่ได้กับมหาวิทยาลัยนี้ สาขาภาษาศาสตร์ที่นี่มีชื่อเรื่องเทคโนโลยีและทักษะการประยุกต์ใช้ภาษาศาสตร์กับคอมพิวเตอร์และปัญญาประยุกศาสตร์ (Artificial Intelligent)

Massey University

ใครสนใจประเทศนิวซีแลนด์ต้องที่นี่เลย กับหลักสูตรภาษาศาสตร์ประยุกต์ที่มีชื่อด้านการวิจัยทางภาษาศาสตร์เกี่ยวกับเรื่องการศึกษาภาษาแม่ ระบบการเรียนภาษาและอารมณ์ การเรียนมากกว่าหรือเท่ากับสองภาษา ปริญญาโทอักษรศาสตร์ สาขาประวัติศาสตร์ของที่นี่เน้นไปด้านระบบการเรียนรู้ภาษาที่สองและการใช้ภาษาในโลกโลกาภิวัฒน์ที่อาศัยโลกออนไลน์เป็นสื่อกลาง ฟังดูน่าสนใจใช่มั้ย ถ้าสนแล้วลองเข้าไปศึกษาต่อได้เลย

La Trobe University

ประเทศออสเตรเลียก็ไม่น้อยหน้าด้านภาษาศาสตร์ ที่นี่เปิดหลักสูตรปริญญาโทภาษาศาสตร์ประยุกต์เช่นเดียวกัน คร่าวๆ ของที่นี่เน้นไปด้านการประยุกต์ใช้ภาษาศาสตร์ในการสอน เช่นการสอนภาษาอังกฤษให้คนที่ไม่ได้พูดภาษาอังกฤษ การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมที่ต่างกัน เป็นการพัฒนาที่ดีสำหรับครูหรืออาจารย์ที่สนใจด้านภาษาและพัฒนาของภาษาเพื่อช่วยในการสอนภาษาหรือทักษะทางภาษา

ไม่ว่าจะเป็นสาขาไหนก็ตาม การเรียนในประเทศและต่างประเทศก็มีข้อดีต่างกันไป สำหรับการเรียนด้านภาษาศาสตร์ในประเทศ ข้อดีคือได้เห็นการประยุกต์ใช้กับภาษาไทยและภาษาเพื่อนบ้าน สำหรับใครสนใจเกี่ยวกับการพัฒนาภาษาใน ASEAN อาจจะเลือกเรียนในประเทศไทย

แต่ถ้าใครที่สนใจภาษาประเภทภาษาโรมันหรือต้องการความหลากหลายให้เลือก ทั้งข้อมูลและงานวิจัยที่อาจจะเข้าถึงง่ายกว่า การไปเรียนต่างประเทศก็อาจจะเป็นตัวเลือกที่ดีกว่า แถมยังได้ไปใช้ประสบการณ์อยู่ในต่างประเทศด้วยนะ คุ้มมากๆ

อาชีพ

อาชีพของผู้สำเร็จการศึกษาภาษาศาสตร์จะค่อนข้างจำเพาะเจาะจงหน่อย เช่น เป็นอาจารย์ วิทยากร นักวิจัย นักพัฒนา นักวิชาการไม่ว่าจะเป็นนักวิชาการอิสระหรือประจำหน่วยงานต่างๆ หรือแม้แต่อาชีพครูที่อาศัยภาษาศาสตร์เป็นพื้นฐาน
รายได้ของอาชีพนี้ค่อนข้างหลากหลายขึ้นอยู่กับหน่วยงานที่ทำ สำหรับคนที่เรียนภาษาศาสตร์บางคนจบมาอาจจะไม่ได้อยากทำงานด้านวิเคราะห์ภาษาศาสตร์โดยตรงก็ยังไปเป็นนักแปลได้ ด้วยความที่เชี่ยวชาญหรือเข้าใจโครงสร้างของภาษามาก อาชีพนี้ก็ดูเหมาะดี

หลักสูตรนี้ใช่เราไหม

สำหรับคำถามที่ว่าจำเป็นต้องเรียนหลักสูตรนี้หรือไม่ ต้องถามตัวเองก่อนว่าเราชอบเรียนภาษาไปถึงรากของมันหรือเปล่าเพราะบางคนอาจจะเข้าใจผิดว่าเรียนภาษาศาสตร์จะได้อ่านวรรณกรรม ตีความ ซึ่งถ้าสนใจด้านนี้แนะนำเป็นพววกวรรณคดี ภาษาอังกฤษ วรรณคดีอังกฤษ วรรณคดีเปรียบเทียบ หรือ วัฒนธรรมศึกษามากกว่า

สรุปแล้วก่อนจะเลือกเรียนสาขานี้ต้องถามตัวเองก่อนว่าการชอบเรียนภาษาของเรามีมากน้อยแค่ไหน มีมากถึงขั้นอยากทำวิจัย หาบริบท ที่มาที่ไปของการใช้หรือระบบของภาษามากน้อยแค่ไหน

แน่นอนว่าในสาขาภาษาศาสตร์ก็อาจจะถูกย่อยออกเป็นการเรียนภาษาอื่นๆ อีก การที่เราต้องใช้เวลาอยู่กับภาษาหนึ่ง ศึกษาบริบทและสังคมของบริเวณนั้น ถ้าขาดแพสชั่นหรือความสนใจไปก็อาจจะทำให้ไม่เอนจอยกับการเรียนได้ โดยเฉพาะอาชีพหลังเรียนจบที่ยังต้องยุ่งเกี่ยวกับการวิจัยหรือการตั้งคำถามกับการประยุกต์ต่างๆ

แต่ถ้าคิดว่านี่แหละคือตัวเราก็ลองค้นหาคอร์สที่ใช่ ประเทศที่ชอบได้จากตัวอย่างที่เราให้ไปเลยก็ได้

สำหรับใครที่สนใจเกี่ยวกับเรื่องภาษาศาสตร์แล้วอยากรู้ว่าเอามาประยุกต์คุยเป็นเรื่องประจำวันได้อย่างไร เช่น ทำไมสับปะรดถึงเรียกว่า Pineapple หรือเพศทางไวยากรณ์ของภาษาต่างๆ ถ้าอยากรู้เป็นอย่างไรก็ลองเข้าไปอ่านบทความนี้ดูได้เลย https://www.facebook.com/languagesandlinguistics/